Wall of Shame · fuf-0002
TE SNEL, TE HARD.
De f#!k-up
Ik was ingehuurd om in een half jaar een significante verandering te realiseren. Dus ik deed wat ik dacht dat mijn opdracht was: vragen stellen. Doorvragen. Benoemen wat ik zag. En vooral vragen waarom oplossingen die al eerder waren aangedragen nooit waren uitgevoerd. Inhoudelijk waren die vragen misschien niet eens verkeerd. Alleen stelde ik ze veel te vroeg. Ik had nog nauwelijks onderzocht welke geschiedenis, belangen, verhoudingen en oud zeer achter die antwoorden zaten. Ik stapte een systeem binnen en ging meteen aan de knoppen draaien, zonder eerst te begrijpen waarom ze nooit waren ingesteld.
De schade
Tijdens de eerste week mocht ik niet meer op de vijfde verdieping komen. Precies de verdieping waar de directie zat. In week twee kreeg ik te horen: “Als je hier echt iets wilt veranderen, moet je daar minstens een jaar voor uittrekken.” Dat was een interessant probleem. Want ik was aangenomen om binnen een half jaar een significante verandering te realiseren. Mijn opdracht en de werkelijkheid van het systeem bleken dus twee totaal verschillende dingen. En doordat ik te snel op de inhoud was gesprongen, had ik een deel van mijn speelruimte al opgebruikt voordat het echte werk goed en wel begonnen was.
De les
Niet door nóg harder te duwen. Ik ben opnieuw gaan kijken, luisteren en reflecteren. Minder naar de formele opdracht en meer naar wat er werkelijk gebeurde tussen mensen. Wie vertrouwde wie? Welke gebeurtenissen uit het verleden speelden nog steeds mee? Welke oplossingen waren al eerder geprobeerd? En misschien nog belangrijker: waarom waren sommige onderwerpen kennelijk zo gevoelig geworden? Ik moest eerst hun systeem begrijpen voordat ik het kon helpen bewegen. Dat betekende relaties herstellen, meer luisteren en mijn eigen behoefte om snel resultaat te laten zien tijdelijk opzijzetten.
Dat gelijk hebben en effectief zijn twee verschillende dingen zijn. Als veranderaar kun je een organisatie binnenlopen, het probleem vrij snel zien en zelfs een behoorlijk goed idee hebben van wat er zou moeten gebeuren. Maar daarmee begrijp je het systeem nog niet. Verandering begint niet bij het juiste antwoord. Ze begint bij begrijpen waarom het huidige antwoord ooit logisch is geworden. Sindsdien probeer ik daarom eerst nieuwsgierig te zijn voordat ik scherp word. Niet minder confronterend, wel beter geïnformeerd over waar ik mijn vinger neerzet.
Kijk voordat je verandert niet alleen naar het probleem. Kijk ook naar jezelf, naar de ander én naar het systeem waarin jullie samen opereren. Dat is later ook de basis geworden van mijn SOS™-lens: Self, Other, System. Wat doe ik zelf waardoor deze situatie blijft bestaan? Wat probeert de ander misschien te beschermen? En welk patroon in het systeem maakt dat logisch gedrag van individuele mensen samen toch een ongewenst resultaat oplevert? Mijn fuck-up in Groningen was uiteindelijk niet dat ik te confronterend was. Ik keek gewoon naar te weinig.